Fundacja Dobra Wola, we współpracy z Ukraińską Asocjacją Historii Mówionej, organizacją „Stereotajm” oraz Krajową Radą Kobiet Ukrainy, zrealizowała w 2025 roku projekt poświęcony rozwojowi i popularyzacji archiwistyki społecznej w Ukrainie. Jego celem było przekazanie wiedzy, wzmocnienie kompetencji oraz stworzenie sieci współpracy pomiędzy instytucjami kultury, nauki i organizacjami społecznymi, które gromadzą i chronią pamięć o doświadczeniach jednostek, rodzin i lokalnych społeczności. W projekcie uczestniczyły osoby z wielu regionów Ukrainy: pracownicy i pracowniczki bibliotek, muzeów i archiwów, badaczki i badacze historii mówionej oraz aktywiści i aktywistki organizacji pozarządowych, którzy chcieli uporządkować swoje zbiory, rozpocząć tworzenie archiwum społecznego albo zadbać o domowe pamiątki. Uczestniczki i uczestnicy zdobywali wiedzę na temat zasad tworzenia, gromadzenia, opisywania i udostępniania archiwów społecznych, a także poznawali praktyki wypracowane w Polsce i w Ukrainie. Ważnym elementem programu były zagadnienia prawne i etyczne: ochrona danych osobowych, prawa autorskie, odpowiedzialne udostępnianie materiałów w internecie oraz praca ze świadkami historii w czasie wojny. Osobne miejsce poświęcono historii mówionej – planowaniu i prowadzeniu wywiadów, przechowywaniu nagrań i wykorzystaniu zebranych opowieści. Punktem wyjścia było dwugodzinne spotkanie informacyjne online. Poprowadziła je Adriana Kapała z Centrum Archiwistyki Społecznej, a tłumaczenie na język ukraiński zapewniła Oleksandra Bratczuk. Kolejnym krokiem był ogólnoukraiński konkurs „Historie mojej wielkiej rodziny”, w ramach którego można było zgłaszać materiały w trzech kategoriach: fotografia ślubna z opisem, wywiad historii mówionej oraz rodzinna pamiątka. Konkurs zachęcił do sięgnięcia do domowych archiwów i pokazał, jak wiele historii kryje się w prywatnych albumach, dokumentach i przedmiotach. Jury nagrodziło 11 osób, a wszystkim uczestnikom przyznano certyfikaty i nagrody rzeczowe sprzyjające dalszemu porządkowaniu zbiorów. Trzonem projektu był cykl czterech webinariów oraz seria czterech seminariów stacjonarnych w Łucku, Kijowie, Winnicy i Humaniu. Webinaria prowadziły ekspertki z Polski i Ukrainy. Omawiano takie tematy jak struktura archiwum społecznego, praca z fotografią, archiwizacja historii mówionej oraz prawne i instytucjonalne ramy funkcjonowania archiwów społecznych. Seminaria stacjonarne miały charakter warsztatowy: uczestnicy i uczestniczki ćwiczyli przygotowywanie wywiadów, tworzenie opisów archiwaliów, planowanie struktury zbiorów oraz analizę wyzwań etycznych związanych z dokumentowaniem doświadczeń wojennych. Równolegle rozwijano sieć kontaktów. Partner projektu – organizacja „Stereotajm” – uruchomił na Facebooku grupę „Громадська архівістика”, w której publikowane są informacje o działaniach projektu, materiały edukacyjne, prace konkursowe oraz wiadomości ze świata archiwistyki społecznej. Grupa stała się miejscem wymiany doświadczeń dla osób tworzących archiwa rodzinne, lokalne i tematyczne. Zwieńczeniem wszystkich działań była publikacja „Jak zachować pamięć? Podręcznik archiwistyki społecznej”. Pierwsza część podręcznika to tłumaczenie polskiego opracowania przygotowanego przez Centrum Archiwistyki Społecznej, druga – autorstwa Tetiany Pryvalko – odnosi się do ukraińskich realiów oraz do wyzwań związanych z dokumentowaniem współczesnej wojny. Zwiera także wybrane przykłady działań ukraińskich archiwów społecznych. Podręcznik został wydany w formie pliku PDF i rozesłany do uczestników oraz wielu bibliotek, muzeów i organizacji społecznych. Jego promocji służyło spotkanie online podsumowujące projekt. Wszystkie webinaria i spotkania on-line zostały nagrane i dostępne są na kanale YouTube Fundacji Dobra Wola. Projekt współfinansowany ze środków Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności w ramach programu RITA – Przemiany w regionie, realizowanego przez Fundację Edukacja dla Demokracji.